bursa escort bursa escort bursa escort bursa escort bursa escort bursa escort bursa escort esenyurt escort istanbul escorts escort istanbul şişli escort bayan beylikdüzü escort bayan sakarya escort bayan sakarya escort diyarbakır escort sakarya escort antep escort
porno izle porno porn izle porno sex türbanlı porno
Bugun...


Abdullah Kıran

facebook-paylas
Kasım Süleymani ve bölgedeki denklem
Tarih: 16-01-2020 14:36:00 Güncelleme: 16-01-2020 14:36:00


Kimi lider, komutan ve devlet adamları vardır ki yerleri doldurulamaz. Âdetâ ülkelerin kaderini değiştirip tarihin akışına yön verirler. Kasım Süleymani,  İran devrimi ve İran siyaseti açısından işte böyle bir “kayıp”tır. Kayıp kavramını burada tırnak içine aldım, zira bazı durumlarda bizzat devlet, bu tür şahsiyetlerin tarih sahnesinden çekilmesinin zamanı geldiğine inanır ve ona göre hareket eder.

 

Peki, Kasım Süleymani kimdir? Birkaç gündür herkes kendince bu soruya cevap vermeye çalışıyor.  Benim verebileceğim en kısa cevap şöyle: Kasım Süleymani Ortadoğu’nun Irak, Lübnan, Yemen ve Suriye devletlerini, başında bulunduğu Kudüs Gücü ve bu güce bağlı paramiliter örgütler sayesinde İran’a bağımlı “devletçik”lere dönüştüren şahıs olarak tanımlanabilir.  Kasım Süleymani’nin (ve dolayısıyla İran’ın) girdiği bütün bu ülkelerde, “milli ordu” denilen yapı zamanla erozyona uğrayarak etkisiz hale geldi. Yıllardır Ortadoğu üzerine yazdığım yazılarda, Şam ve Bağdat’ın Pers İmparatorluğu döneminin birer satraplığına (eyalet valiliğine) dönüştüğü gerçeğine dikkat çekmeye çalıştım.  İşte bütün bu işleri evirip çeviren, Kasım Süleymani idi. 

 

Yukarıda adını verdiği ülkeler listesine, Afganistan’ı ve elbette Irak Kürdistanı’nı da dâhil etmemiz gerekir. Zira Süleymani Kürtlerin birleşik bir Pêşmerge gücü oluşturmasını otuz yıldır hep engelledi. Üstelik bunu, Kürtler arasında Kudüs Gücü’ne bağlı bir Şii milis örgütü teşkil etmeden başarabildi.

 

Ne demek istediğimi, Kasım Süleymani’nin yıllar önceki bir konuşmasıyla daha anlaşılır bir hale getirebiliriz. Mayıs 2011’de Kum kentindeki Hakkani Medresesinde öğrencilere verdiği seminer de, İran’ın Suriye’ye müdahalesi ve Arap Bahar’ına yönelik politikasını şu sözlerle ifade ediyordu:  Bugün, İran’ın zafer ya da yenilgisi artık Mihran veya Hürremşehr’de belirlenmiyor. Sınırlarımız genişledi. Mısır, Irak, Lübnan ve Suriye’de zafere şahitlik etmek zorundayız. Bütün bu gelişmeler İslam Devriminin meyveleridir.” Kasım Süleymani’ye göre, Suriye kaybedildiği takdirde Tahran elde tutulamazdı.

 

Aslında Süleymani’nin Mısır, Lübnan ve Suriye’nin adını vererek “sınırlarımız genişledi” demesi de biraz tarih bilgisi olanlar açısından oldukça anlamlıydı. Zira bu ülkeler Pers İmparatorluğu ya da Ahamenidler (MÖ 558-330) ve bazen İkinci Pers İmparatorluğu diye anılan Sasani devleti (MS 224-651) sınırları dâhilinde yer alıyordu (bkz https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/20456).

Son olarak Kasım Süleymani’nin (a) Rusya’yı 2015 yılında Suriye krizine müdahil kılan şahıs; (b) Şii Hilâli projesinin de mimarı ve sahadaki uygulayıcısı… olduğunun da altını çizelim. Bunun ötesindei, meseleye bölge ve ABD politikaları açısından bakmanın yararlı olacağı kanaatindeyim.

 

Hegemonik güç, hegemonik yapı

doğrultusunda hareket eder

 

ABD, Bağdat elçiliğinin saatlerce, hattâ günlerce “sivil” saldırı altında kalması, elçilik binasında yangın çıkartılarak içeridekilere dehşet anları yaşatılması eylemlerinin doğrudan doğruya İran’ın ve Kasım Süleymani’nin emriyle gerçekleştirildiğini henüz ilk saatlerden itibaren biliyordu. Bu nedenle, Irak hükümetini bir yana bırakıp doğrudan ve açıkça İran’ı tehdit etmesi, tarafların ellerindeki kartları açık oynamasına yol açtı. Kasım Süleymani’nin sıcağı sıcağına ve özellikle Bağdat’ta hedef alınması, ABD açısından, failin bir nevi suçüstü yakalanıp cezalandırılması anlamına geliyordu.

 

Şayet ABD, Bağdat’taki elçilik baskınını sevk ve idare eden “aklı” hedef alıp cezalandırma yoluna gitmemiş olsaydı, hem uluslararası prestiji büyük zarar görür, hem de bölgedeki tüm konsolosluk ve elçilik binaları hedef olmaktan kurtulamazdı. Zira hegemonik bir gücün realitesi, hegemonik yapısı doğrultusunda hareket etmek mecburiyetinde olmasıdır. Burada, Kenneth Waltz’ın  neo-realizmini hatırlamakta fayda var. Waltz’a göre, uluslararası ilişkilerde önemli olan aktörler değil, onları belirli kararlar almaya zorlayan sistemin yapısıdır. Eylemleri bizzat yapı belirler.

 

Irak parlamentosunun kararı

 

Kasım Süleymani’nin cenazesi daha kaldırılmamışken, 5 Ocak’ta Irak parlamentosunun  ABD güçlerinin ülkeden çekilmesi kararını alması, İran’ın ABD’ye yönelik ilk eylemiydi. Ancak Sünni Arap ve Kürt parlamenterlerin katılmadığı ve üçte iki çoğunlukla alınmayan bu kararın uygulanması zor görünüyor. Buna rağmen Irak kararın uygulanması için ısrarcı olursa,  o zaman ABD güçlerini ya tüm ülkeden çekmek veya Kürdistan bölgesine yığmak tercihiyle karşı karşıya kalacaktır.  Irak parlamentosunun, almış olduğu kararın tüm ülke için bağlayıcı olduğunu dayatması, Kürdistan parlamentosunu, 2017 bağımsızlık referandumu sonuçlarını hayata geçirme kararını almak zorunda bırakabilir.  Böyle bir durumda Kürtler, başta ABD olmak üzere uluslararası bir güvence karşılığında bağımsızlık ilân edebilir.

 

Ancak tam bağımsızlık için, iki faktör çok önem kazanmaktadır. Kürtler ya kara, hava ve deniz yoluyla medeni dünyaya bağlanmanın bir yolunu bulur veya Türkiye ile anlaşmalı bir bağımsızlık seçeneğini düşünür. Halihazırda iki yol da çok zor veya kapalı görünmektedir. Ancak durum ne olursa olsun, “çoktan ölmüş olan” Irak’ın cenazesini bir an önce kaldırmak, giderek daha zaruri bir hal almaktadır. Zira sırada kaldırılmayı bekleyen bir de “Suriye cenazesi” bulunmaktadır.

 

İran’ın sopası, Arapların parası

 

İyi ama İran-ABD gerginliği bundan sonra nasıl bir hal alır? Bu soruya birkaç madde halinde cevap verilebilir.

 

(1) Bölgede konvansiyonel bir savaş veya kimilerinin büsbütün abarttığı şekilde bir Üçüncü Dünya Savaşı çıkmayacaktır.

(2) İran attığı füzelerle kendi kamuoyunu yatıştırmaya çalışacak, ancak ABD’nin tekrar misillemede bulunacağı eylemlerden kaçınacaktır.

(3) Elden geldiğince gerginlik ve çatışmayı kendi sınırları dışında tutmaya çalışacaktır.

(4) Irak, Lübnan, Suriye ve Yemen üzerinden vekâlet savaşları yoluyla ABD'ye karşı koymaya çalışacaktır.

(5) ABD Irak'tan çekilmeyecek, zorda kaldığında Kürdistan'a yığınak yapacaktır.

 

İran’ın yıllar önce Kuzey Kore’den transfer ettiği füze teknolojisinde hayli ilerlediği ve kıtalararası füze sistemlerine sahip olduğu kabul edilmekteydi.  Ancak İran, bütün bu zaman zarfında, orta ve uzun menzilli füze sistemlerini deneyecek bir “düşman” bulamadı. Buna karşılık İran’ın geliştirdiği kısa menzilli füzeler, Lübnan’da Hizbullah, Filistin’de Hamas eliyle İsrail’e karşı kullanıldı. Son olarak Irak’ta, özellikle Musul’un geri alınmasında IŞİD’e karşı da kullanıldı. Bu nedenle İran’ın Erbil ve Bağdat’taki hedefleri bilerek mi ıskaladığını, yoksa sorunun sahip olduğu füze sisteminden mi kaynaklandığını henüz bilemiyoruz (bkz https://www.researchgate.net/publication/265476630_Iran-Israel_Relationship).

 

Bu arada Amerika da İran ile doğrudan savaşa girme eğiliminde değil.  Zira Arapların parası için, ABD’nin İran’ın sopasına ihtiyaç duyduğu kanaatindeyim. Galiba İran bu sopayı bir müddet daha sallayacak, ABD de paraları toplayacak. Ancak İran’ın da dışarıda birkaç cephede birden savaşı sürdürme takati kalmadı. Özellikle Suriye savaşı, İran ekonomisini ciddi sıkıntıya sokmuş görünüyor. Kasım Süleymani’nin bütün dış müdahalelerinde,  İran’a ekonomik getirisi olan bir tek operasyon varsa,  o da Türkiye’nin desteğiyle Kerkük’ün Kürdistan hükümetinden alınması; daha önce Türkiye’ye akan ve ekmeğimizi büyüten Kerkük petrollerinin İran’a yönlendirilmesidir.  Türkiye’nin “Kürt fobisi” yüzünden son birkaç yıldır ekonomisini dış politikasına “kurban”  etmesi, ayrı bir yazının konusudur. Kasım Süleymani hadisesine biraz da bu pencereden bakmakta yarar var.

 

Adına ister Sykes-Picot düzeni ister “emperyalist düzen” diyelim, sonuç olarak Ortadoğu’daki çatı çatırdıyor. Bölgedeki gelişmeleri, tarihi Türk-Kürt ittifakı lehine okuyup müdahale edecek  “zinde bir hariciyemiz” olsaydı, barış ve huzur içinde refahımızı artırıp, ekmeğimizi büyütebilirdik. Ancak şaka bir yana, galiba yüz yıllık Cumhuriyet tarihinin içinde Kürt olmayan yegâne kabinesi, benim  “Kürt meselesinin çözümünde en iyi hükümet şekli olur” diye ısrarla savunduğum başkanlık sistemi sonrasında oluşturulan kabinedir.

 

Kaynak: Serbestiyet





FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Trabzonspor 26 15 3 8 59 28 53 +31
2 Başakşehir FK 26 15 3 8 50 25 53 +25
3 Galatasaray 26 14 4 8 44 20 50 +24
4 Sivasspor 26 14 5 7 47 29 49 +18
5 Beşiktaş 26 13 8 5 40 32 44 +8
6 Alanyaspor 26 12 7 7 44 25 43 +19
7 Fenerbahçe 26 11 8 7 46 34 40 +12
8 Göztepe 26 10 9 7 31 30 37 +1
9 Gaziantep FK 26 8 10 8 36 41 32 -5
10 Denizlispor 26 8 11 7 26 34 31 -8
11 Antalyaspor 26 7 10 9 29 43 30 -14
12 Gençlerbirliği 26 7 12 7 33 44 28 -11
13 Kasımpaşa 26 7 14 5 38 50 26 -12
14 Konyaspor 26 5 10 11 21 33 26 -12
15 Yeni Malatyaspor 26 6 13 7 38 40 25 -2
16 Çaykur Rizespor 26 7 15 4 26 44 25 -18
17 MKE Ankaragücü 26 5 13 8 23 45 23 -22
18 Kayserispor 26 5 14 7 28 62 22 -34
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 28 15 5 8 38 23 53 +15
2 BB Erzurumspor 28 13 7 8 30 22 47 +8
3 Bursaspor 28 14 7 7 43 35 46 +8
4 Adana Demirspor 28 12 7 9 55 35 45 +20
5 Akhisarspor 28 12 7 9 36 31 45 +5
6 Fatih Karagümrük 28 11 7 10 40 34 43 +6
7 Altay 28 11 7 10 36 30 43 +6
8 Ümraniyespor 28 11 10 7 39 39 40 0
9 Giresunspor 27 10 9 8 30 33 38 -3
10 Keçiörengücü 28 8 9 11 21 22 35 -1
11 Balıkesirspor 28 8 9 11 30 33 35 -3
12 Menemenspor 28 9 11 8 32 38 35 -6
13 İstanbulspor 27 7 8 12 38 34 33 +4
14 Altınordu 28 7 11 10 32 39 31 -7
15 Boluspor 28 4 11 13 24 36 25 -12
16 Osmanlıspor FK 28 6 13 9 32 42 24 -10
17 Adanaspor 28 3 14 11 26 42 20 -16
18 Eskişehirspor 28 7 16 5 32 46 17 -14
Takım O G M B A Y P AV
1 Samsunspor 28 23 1 4 64 11 73 +53
2 Manisa FK 28 19 3 6 79 31 63 +48
3 Hekimoğlu Trabzon 28 17 7 4 51 34 55 +17
4 Sancaktepe FK 28 16 8 4 51 23 52 +28
5 İnegölspor 28 13 9 6 41 30 45 +11
6 Afjet Afyonspor 28 13 11 4 47 30 43 +17
7 Tarsus İdman Yurdu 28 14 13 1 45 39 43 +6
8 Pendikspor 28 11 10 7 40 39 40 +1
9 Sarıyer 28 11 10 7 34 33 40 +1
10 Zonguldak Kömürspor 28 9 10 9 35 37 36 -2
11 Çorum FK 28 11 14 3 36 42 36 -6
12 Hacettepe Spor 28 11 15 2 37 48 35 -11
13 1922 Konyaspor 28 9 13 6 38 45 33 -7
14 Kırklarelispor 28 8 11 9 25 41 33 -16
15 Başkent Akademi FK 28 9 15 4 37 41 31 -4
16 Amed Sportif 28 7 14 7 28 46 28 -18
17 Gümüşhanespor 28 7 17 4 31 57 25 -26
18 Şanlıurfaspor 28 0 27 1 10 102 14 -92
Takım O G M B A Y P AV
1 Serik Belediyespor 28 16 5 7 49 24 55 +25
2 24Erzincanspor 28 14 4 10 47 22 52 +25
3 68 Aksaray Belediyespor 28 14 6 8 43 27 50 +16
4 1928 Bucaspor 28 14 7 7 47 34 49 +13
5 Artvin Hopaspor 28 12 5 11 38 21 47 +17
6 Düzcespor 28 12 6 10 32 18 46 +14
7 Karaköprü Belediyespor 28 10 6 12 25 22 42 +3
8 Çatalcaspor 28 9 5 14 39 28 41 +11
9 Silivrispor 28 8 6 14 37 31 38 +6
10 Sultanbeyli Bld. 28 9 8 11 33 27 38 +6
11 Kızılcabölükspor 28 8 8 12 39 37 36 +2
12 Yomraspor 28 9 10 9 28 30 36 -2
13 52 Orduspor FK 28 7 7 14 21 20 35 +1
14 Çankaya FK 28 9 12 7 33 37 34 -4
15 Şile Yıldızspor 28 6 11 11 23 30 29 -7
16 Erzin Spor Kulübü 28 6 12 10 27 34 28 -7
17 Tokatspor 28 1 23 4 16 66 7 -50
18 Manisaspor 28 1 24 3 16 85 0 -69
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 03/04/2020 Alanyaspor vs Trabzonspor
 04/04/2020 Kayserispor vs Gençlerbirliği
 04/04/2020 MKE Ankaragücü vs Başakşehir FK
 04/04/2020 Galatasaray vs Gaziantep FK
 05/04/2020 Yeni Malatyaspor vs Göztepe
 05/04/2020 Kasımpaşa vs Fenerbahçe
 05/04/2020 Konyaspor vs Sivasspor
 05/04/2020 Denizlispor vs Beşiktaş
 06/04/2020 Antalyaspor vs Çaykur Rizespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 16/03/2020 Eskişehirspor 1 - 4 Adana Demirspor
 16/03/2020 Altınordu 1 - 1 Balıkesirspor
 15/03/2020 Osmanlıspor FK 1 - 1 Giresunspor
 15/03/2020 Akhisarspor 0 - 0 BB Erzurumspor
 15/03/2020 Adanaspor 1 - 1 Keçiörengücü
 15/03/2020 Menemenspor 2 - 2 İstanbulspor
 15/03/2020 Hatayspor 2 - 0 Ümraniyespor
 14/03/2020 Bursaspor 1 - 1 Boluspor
 14/03/2020 Fatih Karagümrük 2 - 2 Altay
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/03/2020 Elazığspor 0 - 3 Ankara Demirspor
 18/03/2020 Van Spor 2 - 1 Ergene Velimeşe
 15/03/2020 Bodrumspor 0 - 1 Bandırmaspor
 15/03/2020 Kardemir Karabükspor 0 - 1 Niğde Anadolu FK
 15/03/2020 Ergene Velimeşe 0 - 3 Tuzlaspor
 15/03/2020 Van Spor 0 - 1 Sakaryaspor
 15/03/2020 Sivas Belediyespor 0 - 3 Kastamonuspor
 15/03/2020 Kahramanmaraşspor 0 - 1 Kırşehir Belediyespor
 15/03/2020 Uşak Spor 3 - 0 Elazığspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/03/2020 Artvin Hopaspor 0 - 1 Sultanbeyli Bld.
 18/03/2020 Yomraspor 1 - 0 Serik Belediyespor
 15/03/2020 Kızılcabölükspor 1 - 0 Erzin Spor
 15/03/2020 Manisaspor 0 - 4 68 Aksaray Belediyespor
 15/03/2020 Serik Belediyespor 0 - 0 Düzcespor
 15/03/2020 Sultanbeyli Bld. 2 - 2 Silivrispor
 15/03/2020 Çatalcaspor 1 - 1 24Erzincanspor
 15/03/2020 Tokatspor 1 - 2 1928 Bucaspor
 15/03/2020 Artvin Hopaspor 2 - 1 Çankaya FK
HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI